Magnezyum
MAGNEZYUM
Magnezyum elementi kalsiyum, çinko, demir yada potasyum gibi vücudumuzda elzem olan minerallerdendir. Minerallerin genel olarak görevinin düzenleyici olduğunu düşündüğümüzde eksiklikleri durumunda vücudumuzdaki düzenin bozulacağını söyleyebiliriz. Çünkü mineraller, vücudun iş yapan molekülleri olan ya da biyokimyasal reaksiyonlarını katalizleyen enzimlerin yapısına katılmaktadır. Bunu küçük bir örnekle açıklayacak olursak; enzimleri bir kilite benzetirsek mineraller ise o kilitin çalışmasını sağlayan anahtardır. Tek başına kilit bir işe yaramamaktadır. İşte minerallerin üstlendiği rol bu derece önemlidir.
Yazımızda magnezyum elementinin genel özellikleri, vücutta üstendiği roller, günlük alımı, eksiklik ve fazlalığı gibi önemli görülen başlıkları sizlerle paylaşacağız.
MAGNEZYUMA GENEL BAKIŞ
Magnezyum simgesi Mg, atom numarası 12 ve yükseltgenme sayısı 2 olan bir kimyasal elementtir. Magnezyum bir toprak alkali metal olup yerkabuğunda bol bulunan sekizinci unsurdur. Suda çözünmüş iyon halinde yer almaktadır. Bu nedenle deniz suyunda bol bulunan üçüncü elementtir.
Magnezyum insan vücudunda ise en bol bulunan 11. Elementtir. Magnezyum iyonlarının vücudumuzdaki birçok biyokimyasal tepkimelerde önemli roller üstlenmişlerdir. Magnezyum iyonları tüm canlı hücreler için gerekli olan ATP, DNA, RNA ve benzeri önemli biyolojik bileşiklerin işletilmesinde önemli bir rol oynar. Yüzlerce enzimin(300) de işlevleri için magnezyum iyonlarına ihtiyaçları vardır.
Ayrıca magnezyum, dünyamızın oksijen ve canlıların besin kaynağı olan, fotosentez yapılabilmesi için şart olan klorofil molekülünün yapısına katılır. Magnezyum bileşenleri ortak laktasifler, antasitler olarak tıp alanında kullanılmaktadır. Magnezyum eksikliği genel olarak anormal sinir uyarımı ve damar spazmını tedavi etmek için gereklidir.
MAGNEZYUMUN BİYOLOJİK ROLÜ
Vücudumuzdaki her organın özellikle kalp, kaslar(%25) ve böbreklerin magnezyum mineraline ihtiyacı vardır. Aynı zamanda diş ve kemiklerin(60-65) dış örtülerine de katkıda bulunur.
En önemlisi, enzimleri harekete geçirir enerji üretimine katkıda bulunur. Bakır, çinko, potasyum, D vitamini ve vücudun diğer önemli besinlerin yanı sıra kalsiyum seviyelerini düzenlemeye yardımcı olur. Vücuttaki pek çok kimyasal tepkimeler bir enzim varlığı içerir.
Magnezyum protein, karbonhidrat ve yağ metabolizmasında da yer alır. Bu durum genlerin işlevinin doğru olmasını sağlar. Magnezyumun metabolik rolü o kadar fazladır ki magnezyum eksiklinden etkilenmeyen bir vücut sistemi bulmak çok zordur. Kardiyovasküler sistem, sindirim sistemi, sinir sistemi, kas, böbrekler, karaciğer, hormon salgılayan bezler, beyin ve tüm metabolik fonksiyonların gerçekleşmesi için magnezyum güvenilmektedir.
MAGNEZYUM AÇISINDAN ZENGİN BESİNLER
Birçok besinlerle birlikte magnezyum alınmaktadır. Besinler magnezyum açısından zengin tam tahıllar, fındık ve yeşil sebzelerde bulunur. Yeşil yapraklı sebzeler özellikle magnezyumun iyi kaynaklarıdır. Ek olarak keten tohumu, susam ve ayçekirdeğinde de bol miktarda magnezyum bulunur. Bu nedenle bedenimizde herhanghi bir magnezyum eksikliğine meydan vermemek için dengeli beslenmeye özen gösterilmelidir. Bir haftalık diyetimizde hem yeşil sebzeler tüketmeye, hem kabuklu yemişler ya da tohumlar almaya hem de tam tahıl bakımından zengin beslenmeye özen gösterilmelidir.
MAGNEZYUM EKSİKLİĞİNE NEDEN OLAN FAKTöRLER
Hemen hemen tüm besinlerde bulunduğu için magnezyum eksikliği nadir görülen bir durumdur. Bazı tıbbi durumlar vücudun magnezyum dengesini bozabilir. örneğin kusma veya ishale neden olan bir bağırsak virüsü geçici magnezyum eksikliklerine neden olabilir. Magnezyum eksikliği belirtileri şu şekilde sıralayabiliriz. Ek olarak bazı gastrointestinal hastalıklar (irritabl barsak sendromu veya spastik kolon, ülseratif kolit gibi), şeker hastalığı, pankreatit, hipertiroidi (yüksek tiroid hormon düzeyleri), böbrek hastalığı ve diüretik alınması magnezyum eksikliklerine neden olabilir. Çok fazla kahve, soda, tuz ya da alkol tüketmek, ağır adet dönemleri, aşırı terleme ve uzun süreli stres daha düşük magnezyum seviyelerinin olmasına neden olur.
MAGNEZYUM EKSİKLİĞİ BELİRTİLERİ
Magnezyum vücuttaki rolleri gibi çok çeşitlidir. Birçok belirtiler sinir ve kas fonksiyonu değişikliklerini içerir. Bu değişiklikler kalp kasını etkileyebilir ve aritmi, düzensiz daralmalara neden olabilir bu da kalp hızının artması ile sonuçlanır.
Bunların dışında kemik yapısı da etkilenebilir. Kemiklerin yumuşaması başta olmak üzere kemik zayıflaması da magnezyum eksikliğinin bir belirtisi olabilir.
Diğer belirtiler şunları içerebilir:
- Ajitasyon(ruhsal, çevre ya da davranışa bağlı tutarsız davranış),
- Anksiyete(endişe, kaygı),
- Huzursuz bacak sendromu (HBS),
- Uyku bozuklukları, uykusuzluk
- Sinirlilik,
- Kanda yüksek yağ,
- Bulantı ve kusma,
- Anormal kalp ritmi,
- Düşük kan basıncı,
- Konfüzyon(zihin bulanıklığı, sersemlik),
- Kas spazmı ve halsizlik,
- Hiperventilasyon(daha hızlı ve derin nefes alıp verme),
- Tırnakların kötü tırnak büyümesi
- Nöbetler meydana gelebilir.
MAGNEZYUM TOKSİSİTE BELİRTİLERİ NELERDİR?
Magnezyum yüksek düzeyde alımı ile ilişkili en sık görülen toksisite belirtisi ishaldir. Bu belirti genellikle magnezyumun takviyesi olarak alındığı durumlarda görülür. Araştırma çalışmalarında magnezyum dozu 1-5 gram (1,000-5,000 miligram) kadar genellikle ishal aralığı ile ilişkilidir ancak ishal, daha düşük ek dozlarda ortaya çıkabilir. Magnezyum toksisitesine uyuşukluk veya güçsüzlük hissi gibi çok yaygın belirtiler eşlik edebilir.
MAGNEZYUM FAZLALIĞI
Diyetle alınan magnezyum sağlık açısından risk oluşturmaz. Çünkü idrar ve gaita ile atılır. Ancak böbreklerle ilgili hastalıklarda idrarla magnezyum atılımı azalırsa veya yaşlılarda böbrek fonksiyonlarındaki azalma ve antiasit ve laksativ kullanımına bağlı olarak magnezyum fazlalığı görülebilir.
Magnezyum fazlalığında da magnezyum eksikliğindekine benzer belirtiler görülecektir. Zihinsel bulanıklık, mide bulantısı, ishal, iştah kaybı, kas güçsüzlüğü, nefes almada güçlük, kan basıncında düşüklük, kalp atışında düzensizlik görülebilir.
UYGUN MAGNEZYUM DOZU
- önerilen günlük dozu: 300mg.
- Tedavi dozları günlük: 100-300mg aralığıdır.
Aşılmaması gereken doz günlük: 300 mg 400 mg üstündeki alımlarda ishale sebep olabilir.
HANGİ KOŞULLARDA MAGNEZYUM öZEL öNEM ARZ EDER?
Magnezyum aşağıdaki sağlık koşullarının önlenmesi veya tedavisinde önemli bir rol oynayabilir:
- Alkolizm
- Angina pektoris
- Aritmi
- Astım
- Otizm
- Kronik yorgunluk
- Konjenital kalp hastalığı
- Konjestif kalp yetmezliği
- Koroner arter hastalığı
- Diyabet
- Eklampsi(gebelik zehirlenmesi)
- Epilepsi
- Glokom
- Kalp krizi
- HIV / AIDS
- Hipertansiyon
- Hipertrigliseridemi
- İnflamatuvar barsak hastalığı
- Migren
- Multipl skleroz(MS)
- Osteoporoz
- Peptik ülser
- PMS
- Pre-eklampsi
İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ
Magnezyum bazı ilaçlarla etkileşim içersinde olabilir. Diuril veya Enduron gibi tiazid içeren kan basıncını düşürmeye yarayan bazı diüretik tipleri, furosemid gibi kıvrım(böbrek henle kulpunda NaCl geri emilimini engelleyen)diüretikleri magnezyum durumu ile uzlaşma gösterilmiştir.
Antibiyotikler de magnezyum durumunu düşürebilir. Bu antibiyotik listesinde neomisin, tetrasiklin, eritromisin, sulfametoksazol ve sulfonamidler vardır.
Vücudun magnezyum miktarını azaltan diğer ilaçlar arasında antikoagülan içeren ilaç warfarin; kortikosteroidler, oral kontraseptif (doğum kontrol hapları) ve immün sistemi baskılayan siklosporin ilaçları yer almaktadır.